web analytics

Leidende principes als basis voor een organisatiestructuur

Auteur: Leonard Millenaar

Tien geboden als basis voor gehele samenlevingen
2.776 woorden blijken nodig om het gebruik van verpakkingsmateriaal te reguleren binnen de Europese Unie. Om maar eens een voorbeeld te noemen… Anderzijds zijn er maar 312 woorden besteed aan de 10 geboden: een rijtje principes op basis waarvan hele samenlevingen zijn ingericht.

Tien geboden
Leidende principes als basis voor een organisatiestructuur
Deze metafoor geldt ook voor organisaties. Net zoals de 10 geboden ten grondslag liggen aan religies en samenlevingen, vormt een set van leidende principes de basis voor de afspraken die je in de organisatie maakt over de wijze waarop je met elkaar samenwerkt. Lees verder over het belang van leidende principes voor het opstellen of wijzigen van de organisatiestructuur.

Definitie van een organisatiestructuur
Bij een organisatiestructuur wordt vaak gedacht aan de welbekende ‘harkjes’. Een organisatiestructuur is echter veel meer dan een organogram. Een organisatiestructuur kan worden gedefinieerd als het afsprakenstelsel waarbinnen middelen worden afgestemd op de te bereiken doelstellingen (Keuning & Wolters, 2007). Deze afspraken gaan over de taakverdeling, onderlinge relaties, bevoegdheden en communicatie- en overlegrelaties. Kortom: het gaat om de afspraken die je met elkaar maakt over de wijze waarop je met elkaar samenwerkt.

Het belang van leidende principes
Wanneer een structuurwijziging aan de orde is, is het van groot belang dat er duidelijkheid is over de leidende principes. Deze beantwoorden de ‘wat’-, ‘waartoe’- en ’waarom’-vraag: principiële, fundamentele uitgangspunten die direct raken aan het bestaansrecht van de organisatie. Het startpunt voor het definiëren van leidende principes moet telkens de missie, visie en strategie van de organisatie zijn. Wanneer deze zijn vastgesteld, vormen ze het toetspunt waaraan de uitwerking van een structuur getoetst kan worden.

Van leidende principes naar ontwerpcriteria
Leidende principes kunnen niet direct doorvertaald worden naar een organisatiestructuur; daar zijn ontwerpcriteria voor nodig. Ontwerpcriteria beantwoorden de ‘hoe’, ‘waarmee’ en ‘waardoor’- vraag. Deze operationaliseren de leidende principes en concretiseren waaraan het organisatieontwerp moet voldoen.

Een eenvoudig voorbeeld
Je gaat een auto ontwerpen. Als leidend principe stel je vast: ‘Een auto is in de eerste plaats een vervoermiddel’. Een belangrijk criterium voor het ontwerp is dan dat de auto functioneel is. Dit resulteert in het uiteindelijk ontwerp waarschijnlijk in een degelijke vijfdeurs gezinsauto.
Stel nu dat je als leidend principe had genoemd: ‘Een auto is in de eerste plaats een statussymbool’. Dat leidt tot andere ontwerpcriteria. Vormgeving en uitstraling worden belangrijker. Grote kans dat de auto geen trekhaak en laadruimte heeft, maar wel sportieve en gestroomlijnde carrosserie.

——————–

Gebaseerd op vraag 44 en 47 uit Het Veranderboek: wat is de rol van structuur en sturing bij verandering? En Hoe worden leidende principes voor een nieuwe structuur bepaald?

Oorspronkelijke bron: Keuning, D. & M. Wolters (2007), Structuur doorzien: over ontwerp van organisatiestructuren, Pearson, Amsterdam.

Deel dit artikel
Share on LinkedInTweet about this on TwitterShare on Facebook

Tags: ,

Reageer