web analytics

Hoe een Zwarte Zwaan kan bijdragen aan organisatieverandering

Auteur: Lianne Ossenkoppele

black-swan

In de Oude Wereld was men er van overtuigd dat alle zwanen wit waren. Totdat men een zwarte vogel aantrof, die ook een zwaan bleek te zijn. Een interessante verrassing, en een ontwikkeling die ook het essay van Taleb (2014) kenmerkt: namelijk dat onze kennis vaak gestoeld is op beperkte, fragiele observaties en ervaringen. Een ‘Zwarte Zwaan gebeurtenis*’ wordt gekenmerkt door een drietal elementen:
1. Het is een totaal onverwachte gebeurtenis;
2. De gevolgen van de gebeurtenis zijn enorm;
3. De mens bedenkt naderhand verklaringen om de gebeurtenis te kunnen begrijpen.

De Zwarte Zwaan in organisaties
Veel organisaties proberen door uitvoerig risicomanagement en het opstellen van business cases de toekomst te voorspellen alvorens ze tot verandering over gaan. Op basis van de uitkomsten daarvan worden strategieën geformuleerd, aangepast of vinden reorganisaties en fusies plaats.

Volgens Taleb (2014) is dit onzin. Het behoed je namelijk niet voor die gebeurtenissen die écht impact hebben, want die zijn niet te voorspellen. Als een risicoanalist vooraf had geanalyseerd dat een vliegtuig op 11 september in de Twin Towers in New York zou kunnen vliegen, had iedereen hem voor gek verklaard. Als dat risico wel was erkend zou er niets zijn gebeurd omdat maatregelen de kans op het risico aanzienlijk hadden verkleind. Hoe dan ook zou deze ongetwijfeld slimme risicoanalist bekend komen te staan als idioot die de wereld miljarden had gekost, niet als held. Toch vlogen er op 11 september twee vliegtuigen in de Twin Towers. Een catastrofe met ongekende impact, welke het leven van vele mensen en organisaties over de hele wereld veranderde.

Taleb (2014) maakt met zijn essay van ruim 400 pagina’s duidelijk dat risico’s met échte impact, niet vooraf te voorspellen zijn. In plaats van (onnodig) uitvoerig risicomanagement suggereert hij dat naast risicomanagement organisaties en mensen een open blik moeten hebben. Hij geeft aan dat wij meer open moeten staan voor de wonderlijke wereld en dat wat kan gebeuren, zodat wij flexibel zijn om snel op veranderingen in te kunnen spelen.

De Zwarte Zwaan en verandermanagement
Laten we aannemen dat business cases en gestructureerde aanpakken tot verandering op veel onderdelen hun meerwaarde bewezen hebben, en ook zeker niet verworpen dienen te worden. Het daarnaast (blijvend) rekening houden met een Zwarte Zwaan kan een manager helpen bij verandering. Immers, zoals ook de elementen van het Veranderkrachtmodel aangeven, is de factor ‘mens’ van groot belang en wordt Veranderkracht mede gevormd door de preparedness (willen) en readiness (kunnen) (Ten Have, Ten Have, Huijsmans & Van der Eng, 2013). Door een verandering niet alleen te managen op basis van wat nu gebeurt, huidige feiten, regels of structuren of dat wat is vastgelegd in een (verander)plan, maar door een open blik te houden voor dat wat mogelijk is, behouden managers de kracht om te zich en hun organisatie aan te passen.

De mogelijkheid van een Zwarte Zwaan wordt (h)erkend wanneer wij accepteren dat verandering geen lineair of vastomlijnd proces is. En dat, aldus Taleb (2014), verkleint voor (verander)managers het risico en de impact van een ‘Zwarte Zwaan gebeurtenis’. Door binnen de koers van de verandering ruimte te houden voor kansen en (mogelijke Zwarte Zwaan) gebeurtenissen en door te blijven analyseren wat zou kunnen gebeuren behoudt de organisatie haar ‘brandstof’ voor verandering.

Literatuur:

  • Taleb, N.N. (2014). De Zwarte Zwaan. De impact van het hoogst onwaarschijnlijke. Amsterdam, NL: Uitgeverij Nieuwezijds.
  • Ten Have, S., Ten Have, W.D., Huijsmans, A.-B., & Van der Eng, N. (2013). Veranderkracht: Succesvol doelen realiseren. Amsterdam, NL: Mediawerf.

*  Zwarte Zwaan: bewust met hoofdletters om het verschil met een reguliere zwarte zwaan te duiden

Deel dit artikel
Share on LinkedInTweet about this on TwitterShare on Facebook

Tags: ,

Reageer