web analytics

Rechtvaardigheid in organisaties

Auteur: Leonard Millenaar

Wat is rechtvaardig(heid)?
Filosofie en theologie houden zich sinds jaar en dag bezig met de vraag wat rechtvaardig(heid) is. Veel religies kennen het adagium ‘wie goed doet, goed ontmoet’. In het Hindoeïsme spreekt men van ‘karma’ en ‘vipaka’. De goede daden die je verricht zullen positieve gevolgen hebben en de slechte daden negatieve. In dit leven of in een volgend leven. ‘What goes around, comes around’.

In de Romeinse tijd is de rechtvaardigheid als ethische deugd uitgegroeid tot de grondslag voor het recht. Redelijkheid en billijkheid zijn nog altijd een essentieel onderdeel van onze algemene rechtsbeginselen.

In de jaren ’60 is het concept rechtvaardigheid ook tot de psychologie doorgedrongen. Hier ligt de nadruk op de (individuele) perceptie van rechtvaardigheid. In de veranderkunde, dat voor een deel gebouwd is op de psychologische discipline, is (de perceptie van) rechtvaardigheid een concept om rekening mee te houden.

The belief in a just world
De ‘just-world hypothesis’ noemt het idee dat ‘alle menselijke handelingen uiteindelijk eerlijke en passende consequenties zullen hebben’ een cognitieve bias. Het (willen) denken dat het leven ons rechtvaardig behandelt, komt tot uiting in de wijze waarop we ons gedragen. Als je hier meer over lezen, is het boek The Belief in a Just World: A Fundamental Delusion (Lerner & Lerner, 1980) een aanrader!

Perspectief vanuit de arbeids- en organisatiepsychologie
Veel activiteiten in organisaties zijn te herleiden naar verdeling van middelen. Budgetten, salarissen, promoties… Bij die verdeling geldt (de perceptie van) rechtvaardigheid een belangrijke rol. Sinds de jaren ’60 wordt vanuit de (arbeids- en organisatie)psychologie onderzoek verricht naar het construct rechtvaardigheid.

Lees verder over de betekenis van rechtvaardigheid in organisaties en het belang ervan bij veranderingen.

(meer…)

Verborgen gebreken in de strategie (Roxburgh, 2003)

Menselijk brein

 

Auteur: Barara Janssen

Het menselijk brein kent zijn tekortkomingen
We dichten onze hersenen eigenschappen toe die in werkelijkheid niet altijd opgaan. Een voorbeeld hiervan is rationaliteit, dat vaak als uitgangspunt in economische theorieën wordt gebruikt. De hersenen werken in een aantal gevallen nog volgens regels die in vroeger tijden van groot belang waren, maar tegenwoordig problemen kunnen veroorzaken.

Falen van het brein leidt tot verkeerde strategieën bij organisaties
Als gevolg van fouten van het menselijk brein ontstaan soms slechte strategieën bij organisaties. Deze worden vervolgens door het management gesteund en uitgevoerd, met alle gevolgen van dien. Lees verder voor de voorbeelden van falen van het menselijk brein.

(meer…)

Metaforen in verandertrajecten (Marshak, 1993)

Auteur: Leonard Millenaar

Voetbal als metafoor voor veranderen

De organisatie als voetbalteam. Een toepasselijke metafoor tijdens de Europese Kampioenschappen. De back-office als verdediging, afdeling verkoop als voorhoede en de algemeen manager als bondscoach.

Waarom metaforen?
Metaforen zijn een middel om in beelden over organisaties te praten. Hiermee kun je bijvoorbeeld achterhalen hoe door medewerkers naar de eigen organisatie wordt gekeken, door de metaforen letterlijk te nemen en de achterliggende gedachten te onderzoeken. Het vormt daarmee ook een instrument om beelden indien gewenst gericht te veranderen.

Vier metaforen voor verandering
Marshak onderscheidt vier soorten metaforen om te spreken over organisaties:

(meer…)

De aanleiding van verandering duiden met de theory of the business (Drucker, 1994)

Auteur: Barbara Janssen

Wat is de theory of the business?
De theory of the business bestaat uit drie onderdelen, volgens managementgoeroe Peter Drucker:

  • Aannames over de omgeving van de organisatie;
  • Aannames over de missie van de organisatie;
  • Aannames over noodzakelijke kerncompetenties om de missie te volbrengen.

Deze drie aannames klinken bedrieglijk simpel. Het is echter vaak hard werken, denken en experimenteren om deze aannames goed te kunnen beantwoorden.

Elke organisatie heeft een theory of the business nodig
Om succesvol te zijn, heeft een organisatie een duidelijke, consistente en valide theory of the business nodig. En als je er eenmaal één hebt, behoeven de onderliggende aannames regelmatige reflectie. Periodieke reflectie leidt tot vroegtijdige signalering, herkenning en duiding van eventuele veranderingen in aannames en daarmee een kans om hier vroegtijdig op in te spelen

(meer…)

Succesvoller managen van de menselijke factor bij projecten

Logo SAY

Mensen zijn verschillend
Mensen zien verschillend, denken verschillend, reageren verschillend en gedragen zich verschillend. Tot zover niets nieuws.

Hier wordt niet op gestuurd
Toch lopen programma’s en projecten vaak uit de rails doordat niet systematisch en methodisch gestuurd wordt op deze verschillen. Door het intelligent in kaart brengen van de verschillen, meningen en adviezen van groepen stakeholders, kunnen implementaties van programma’s en projecten veel effectiever worden uitgevoerd.

Inzicht in de menselijke factor bij verandering is wel noodzakelijk
Hoe voorkom je bij een project dat de operatie slaagt, maar dat de patiënt overlijdt? Hiervoor is inzicht nodig:

  • hoe staat het met het draagvlak?
  • waar zitten grote risico’s?
  • hoe zitten de mensen er in?
  • wat is voor hen belangrijk?
  • waarop haken zij af?
  • wat zijn de subculturen?
  • wat vinden zij echt?

De menselijke factor concreet in kaart bij veranderprogramma’s
De afgelopen decennia zijn veel succesvolle methoden ontwikkeld om menselijke drijfveren in kaart te brengen. Vaak zijn deze gericht op individuen of teams. Maar systematisch draagvlak meten bij veranderprogramma’s met veel verschillende stakeholders ontbeerde, tot nu.

(meer…)