web analytics

Rechtvaardigheid in organisaties

Auteur: Leonard Millenaar

Wat is rechtvaardig(heid)?
Filosofie en theologie houden zich sinds jaar en dag bezig met de vraag wat rechtvaardig(heid) is. Veel religies kennen het adagium ‘wie goed doet, goed ontmoet’. In het Hindoeïsme spreekt men van ‘karma’ en ‘vipaka’. De goede daden die je verricht zullen positieve gevolgen hebben en de slechte daden negatieve. In dit leven of in een volgend leven. ‘What goes around, comes around’.

In de Romeinse tijd is de rechtvaardigheid als ethische deugd uitgegroeid tot de grondslag voor het recht. Redelijkheid en billijkheid zijn nog altijd een essentieel onderdeel van onze algemene rechtsbeginselen.

In de jaren ’60 is het concept rechtvaardigheid ook tot de psychologie doorgedrongen. Hier ligt de nadruk op de (individuele) perceptie van rechtvaardigheid. In de veranderkunde, dat voor een deel gebouwd is op de psychologische discipline, is (de perceptie van) rechtvaardigheid een concept om rekening mee te houden.

The belief in a just world
De ‘just-world hypothesis’ noemt het idee dat ‘alle menselijke handelingen uiteindelijk eerlijke en passende consequenties zullen hebben’ een cognitieve bias. Het (willen) denken dat het leven ons rechtvaardig behandelt, komt tot uiting in de wijze waarop we ons gedragen. Als je hier meer over lezen, is het boek The Belief in a Just World: A Fundamental Delusion (Lerner & Lerner, 1980) een aanrader!

Perspectief vanuit de arbeids- en organisatiepsychologie
Veel activiteiten in organisaties zijn te herleiden naar verdeling van middelen. Budgetten, salarissen, promoties… Bij die verdeling geldt (de perceptie van) rechtvaardigheid een belangrijke rol. Sinds de jaren ’60 wordt vanuit de (arbeids- en organisatie)psychologie onderzoek verricht naar het construct rechtvaardigheid.

Lees verder over de betekenis van rechtvaardigheid in organisaties en het belang ervan bij veranderingen.

(meer…)